Kimlikte Alevi yazar mı? Bu soru dışarıdan bakınca basit gibi duruyor ama içine girdikçe Türkiye’nin kimlik, inanç ve devlet meselesine kadar uzanan epey karmaşık bir tartışma çıkıyor. Hatta işin içine biraz girince fark ediyorsun ki mesele sadece “yazılır mı yazılmaz mı” değil; “devlet senin inancını ne kadar biliyor, ne kadar görünür kılıyor ve bu bilgi kimin eline geçiyor?” sorularına dayanıyor. Net konuşayım: Türkiye’de mevcut sistemde kimlik kartında “Alevi” diye bir ifade yazılmaz. Zaten çoğu insanın kafasını karıştıran nokta da burası. Bazıları hâlâ eski sistemdeki “din hanesi” alışkanlığıyla düşünüyor, bazıları ise hâlâ devletin herkesin inancını açıkça kimlikte gördüğünü sanıyor. Ama gerçek…

Giriş: Kıt kaynaklar, zaman ve bir tramvay sorusu Gün içinde verilen kararların büyük kısmı, fark edilmeyen bir ekonomi mantığıyla şekillenir. Bir yere gitmek için hangi saatte çıkılacağı, hangi ulaşım aracının seçileceği ya da gecikmenin hangi maliyetleri doğuracağı… Tüm bunlar aslında mikro düzeyde ekonomik optimizasyon problemleridir. “Antalya tramvay kaça kadar?” sorusu da ilk bakışta basit bir ulaşım bilgisi gibi görünse de, arkasında zaman yönetimi, kamu hizmeti planlaması ve bireysel refah hesaplaması gibi çok katmanlı ekonomik dinamikler barındırır. Kıtlık kavramı burada temel başlangıç noktasıdır. Zaman sınırlıdır, ulaşım kaynakları sınırlıdır ve bireylerin tercihleri bu sınırlılıklar içinde şekillenir. Bir tramvayın çalışma saatleri bile, şehir…

Yeşilırmak Havzasında Kültürler, Akışlar ve İnsan Hikâyeleri Merhaba Hizlitasima okuyucuları! Bugün Yeşilırmak Nehri hangi illerden geçiyor üzerine birlikte ayrıntılı bir yolculuğa çıkıyoruz. Yeşilırmak’ın kıvrılarak ilerleyen su hattını düşünürken yalnızca bir nehrin coğrafi yolculuğu değil, aynı zamanda insan topluluklarının hafızası, üretim biçimleri ve sembolik dünyaları da gözler önüne serilir. Anadolu’nun kuzeyinde Karadeniz’e doğru akan bu su, Sivas’ın yüksek dağlık alanlarından doğarak Tokat, Amasya ve Samsun üzerinden Karadeniz’e ulaşır. Ancak bu fiziksel güzergâh, aynı zamanda çok katmanlı bir kültürel akışın da izlerini taşır. Nehir, yalnızca haritada bir çizgi değildir; ritüellerin, ekonomik ilişkilerin ve kimlik inşasının iç içe geçtiği yaşayan bir antropolojik sahadır.…

Algısal Yakınlık ve Zihinsel Haritalar Üzerine Bir Başlangıç Hoş geldiniz! Hizlitasima olarak Ankara Amasya arabayla kaç saat sürüyor ile ilgili en çok merak edilen ayrıntıları paylaşıyoruz. İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkatimi çeken şey, dış dünyanın sabit gerçekleriyle zihnin onları nasıl yeniden kurduğudur. Bir coğrafya sorusu bile, basit gibi görünmesine rağmen, zihinsel süreçlerin karmaşıklığını açığa çıkarabilir. “Amasya’ya en yakın il hangisi?” sorusu ilk bakışta haritaya bakılarak yanıtlanacak teknik bir bilgi gibi durur. Ancak insan zihni, coğrafyayı bile yalnızca ölçümle değil, algı, duygu ve sosyal öğrenme yoluyla temsil eder. Bu yüzden bu soruya yaklaşırken mesele yalnızca mesafeler değil; insanların mesafeyi…

Abdestsiz Cenazeye Gidilir mi? Farklı Yaklaşımlar ve İçsel Tartışmalar Hizlitasima’ya hoş geldiniz. Bu yazımızda merak ettiğiniz “Abdestsiz cenazeye gidilir mi” konusunu sizin için araştırdık. Giriş: Bir sorunun gündelik hayatta açtığı derin alan Abdestsiz cenazeye gidilir mi? sorusu ilk bakışta oldukça basit, hatta sadece dini bir teknik mesele gibi görünüyor. Fakat işin içine biraz daha yakından bakınca, bunun sadece “abdest var mı yok mu” düzleminde kalmadığı, insanın ölüm karşısındaki duruşu, saygı algısı, dini hassasiyeti ve sosyal çevresiyle ilişkisi gibi çok katmanlı bir alanı açtığı görülüyor. Konya’da yaşayan 26 yaşında, mühendislik eğitimi almış ama aynı zamanda sosyal bilimlere de meraklı biri olarak…

Gündelik Nesnelerin Antropolojisi: Alüminyum ve İnsan Kültürleri Bugün Hizlitasima olarak Alüminyum ne kadar sağlıklı hakkında merak edilenleri açıklığa kavuşturuyoruz. Dünyanın farklı köşelerinde, bir öğünün hazırlanma biçimi yalnızca beslenme pratiğini değil; hafızayı, aidiyeti ve dünyayı anlama biçimini de şekillendirir. Metal bir tencerenin içindeki çorba, plastik bir kapta taşınan pilav ya da ince bir alüminyum tabakta sunulan yemek… Hepsi yalnızca “ne yendiği” ile ilgili değildir; aynı zamanda “nasıl bir dünyada yaşandığı” ile ilgilidir. Alüminyum, modern yaşamın en yaygın materyallerinden biri olarak, yalnızca endüstriyel bir ürün değil; kültürel anlamlarla örülmüş bir sosyal nesnedir. Bu yazı, alüminyumun sağlığa etkisi tartışmasını yalnızca biyomedikal bir çerçevede…

“Memeyi Sıkmak Kanser Yapar mı?” Sorusu Üzerine Edebiyatın Gölgesinde Bir Anlatı Memeyi sıkmak kanser yapar mı üzerine hazırlanmış bu rehberde Hizlitasima olarak işin özünü net biçimde aktarıyoruz. Kelimenin yalnızca bilgi taşıyan bir araç değil, aynı zamanda bir dünyayı kuran görünmez bir mimar olduğu fikri, edebiyatın en eski sezgilerinden biridir. Bir cümle bazen bir bedeni tarif eder, bazen o bedeni yeniden icat eder. “Memeyi sıkmak kanser yapar mı?” gibi bir soru bile, yalnızca biyolojik bir merakın değil, aynı zamanda kültürel anlatıların, korkuların ve aktarılmış hikâyelerin içinde yankılanır. Bu tür sorulara edebiyatın penceresinden bakıldığında, beden artık yalnızca anatominin konusu değildir; metinleşmiş bir…